İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu
İmar Kirliliğine Neden Olma suçu, Türk Ceza Kanunu'nun Topluma Karşı Suçlar başlıklı üçüncü kısmının Çevreye Karşı Suçlar başlıklı ikinci bölümünde düzenlenmiştir. Bunun yanı sıra, 3194 sayılı İmar Kanunu ile de bir takım yaptırımlar düzenlenmiştir. Ancak bu bölümde TCK kapsamındaki suç ve unsurları üzerinde duracağız.
İMAR NEDİR
İmar, bir yerleşim alanının veya arazinin, yapılaşma, kullanım ve düzenleme koşullarını belirleyen planlamadır. İmar planları, bir bölgenin hangi amaçlarla kullanılacağını, yapılaşma yoğunluğunu, yeşil alanlar, yollar, altyapı gibi unsurları belirler. Bu planlar, genellikle belediyeler veya ilgili yerel yönetim birimleri tarafından hazırlanır ve uygulanır. İmar planları, kentlerin ve beldelerin sağlıklı ve düzenli bir şekilde gelişmesini sağlamak amacıyla önemli bir araçtır.
YAPI RUHSATI NEDİR
Yapı ruhsatı, bir yapının inşa edilmesi veya mevcut bir yapının tadilat veya genişletme işlemlerinin yapılması için resmi olarak verilen izindir. Yapı ruhsatı, ilgili belediyeden veya yerel yönetim biriminden alınır ve o bölgedeki yapı standartlarına, imar planlarına ve diğer ilgili yönetmeliklere uygun olacak şekilde verilir. Bu ruhsat, inşaat sürecinin yasal ve düzenli bir şekilde ilerlemesini sağlar ve çevre düzenlemesi, yapı güvenliği ve diğer önemli faktörlerin dikkate alınmasını sağlar.
FAİL - MAĞDUR
Yukarıda tanımını yaptığımız şekilde, kendisi adına kayıtlı olan veya olmayan bir taşınmaz üzerine, ilgili yönetmelikte sayılan cins ve gruplardan herhangi bir yapıyı (Çardak, Hayvan Damı, Ev, Sera, İbadethane, Spor tesisi) ilgili belediyeden veya yerel yönetim biriminden gerekli izni almadan ya da verilen izne aykırı olarak inşaat yapan ya da yaptıran kişi bu suçun failidir. Yani burada fail, yapıyı bizzat inşa eden kişi olabileceği gibi bu yapıyı yaptıran müteahhit ve taşeron da bu suçun faili olabilir. Bu su topluma karşı işlenen suçlardan olduğu için mağduru toplumdur.
FİİL
TCK m.184/1 kapsamında cezalandırılan fiil, yapı ruhsatı olmayan bir yapı inşaa etmek ya da yapı ruhsatına aykırı yapı inşa etmektedir. Örnek verecek olursak; imar planı bulunmayan ve yapılaşmaya izin verilmeyen deniz kenarı bir arsada yapı inşa etmekle fiil işlenmiş olur. Ya da ayrık nizam 2 kat imarlı bir arsada, üç katlı bir villa inşa etmekle de aynı suç işlenmiş olur. Dolayısıyla cezalandırılan fiil, hiç ruhsat alınmadan ya da verilen ruhsata aykırı bir şekilde yapılan inşai faaliyetlerdir.
TCK m.184/2 kapsamında cezalandırılan fiil ise, yapı ruhsatı olmadan başlatılan inşaatlar nedeniyle kurulan şantiyelere elektrik, su veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade etme eylemi cezalandırılmıştır. Yani burada, tabir-i caiz ise, kaçak şantiyelere gerekli ruhsat kontrolü yapmadan elektrik, su veya telefon hizmeti sunan kurumlar ve çalışanları ile yardımcı olan kişileri cezalandırılmak istenmiştir. Kanun koyucu bu madde ile, yapı ruhsatı olmayan binalarının inşasını zorlaştırmak adına, inşaat faaliyetinde ihtiyaç duyulan elektrik ve su gibi temel ihtiyaçlara erişimi engellemek için yardımcı olan kişiler de caydırıcı olması adına cezalandırılması yoluna gidilmiştir.
TCK m.184/3 ile de yapı kullanma izni alınmamış binalarda sınai faaliyette bulunulmasına müsaade eden kişinin cezalandırılacağı düzenlenmiştir. Bu fıkrada suçun fiili, yapı kullanma izni bulunmayan binada sınai faaliyete müsaade etmektedir. Bu kapsamda öncelikle yapı kullanım izni olmayan bir bina ve bu binada gerçekleşen sınai yani endüstriyel ticari bir faaliyetin bulunması gerekmektedir. Bu kapsamdaki bir faaliyete müsaade eden kişi bu fiilinden dolayı iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası cezalandırılabilecektir.
TCK m.184/4 ile suç teşkil eden fiilin kapsam alanı belirlenmiştir. Buna göre TCK m.184/3 hariç yukarıda sayılan fiillerin ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde işlenmesi halinde suç teşkil edeceği düzenlenmiştir.
TCK m.184/6 ile de sayılan tüm bu fiillerin, 12.10.2004 öncesinde yapılan binalar için uygulanmayacağını düzenlemiştir. Günümüz itibariyle de ilgili tarihte işlenen suçlar zaten ceza zamanaşımına uğramıştır.
Yukarıda özel şekilleri belirtilen tüm fiillerin manevi unsuru kast olup sayılan suçların taksirle işlenmesi mümkün değildir.
CEZA VE ZAMANAŞIMI
TCK m.184'de düzenlenen imar kirliliğine neden olma suçu için temel ceza 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır. Bu suç için sadece hapis cezası verilmekte olup para cezasına çevrilmesi mümkün değildir. Ayrıca m.184/5 ile de şahsi cezasızlık halleri sayılmıştır. m.184/1-2'de sayılan aykırılıkların giderilmesi halinde kamu davası açılmayacağı, açılmış ise de düşeceği, ceza verilmiş ise de cezanın bütün sonuçları ile ortadan kalkacağı düzenlenmiştir. Söz konusu suçun zamanaşımı ise 8 yıl olup bu süre geçtikten sonra kovuşturması yapılamamaktadır.